Maiatzaren 6an, 7an, 11n eta 14an, Nafarroako bederatzi ikastetxetako 800 ikaslek -duela 88 urte ihes egindako preso bakoitzeko bat- GR-225eko bi tarte zeharkatu zituzten, 1938ko maiatzaren 22an San Kristobal gotorlekutik ihes egindako presoen pasabideak jarraitzen dituen mendi ibilbidea. Askatasunaren Botilak ‘izeneko ibilaldiaren zortzigarren edizioa izan da aurtengoa, eta Memoriaren Nafarroako Institutuaren bidez Nafarroako Gobernuaren Memoria eta Bizikidetza, Kanpo Ekintza eta Euskara Departamentuak antolatzen duen’ Memoria duten eskolak ‘izeneko hezkuntza programaren bidez eman zaio amaiera ikastaroari.
Maiatzaren 6an eta 7an, Mendillorri BHIko DBHko 4. mailako zein Batxilergoko 1. mailako Nafarroako Historiako ikasleek Lizarrako ikastolako ikasleekin egin zituzten GR-225eko lehen eta laugarren etapak, hau da, Ezkabatik Olaberaino, eta Sorogaindik Urepeleraino.
Ezkabatik Olabera
Ibilaldiaren hasieran, ikasleek “Askatasunaren botilak” jaso dituzte, Urepelerainoko martxa osoan zehar laguntzen duten sinboloak, presoen argazkiak eta haiek zigor-arloko egonaldian eskuz idatzitako gutunak dituztenak. GR-225eko lehen etapako ibilbidean zehar, Fermin Ezkieta ikertzaileak iheslariek igaro zituzten parajeetako ihesaldiari buruzko xehetasun gehiago azaldu ditu, bereziki atxiloketak eta hilketak izan ziren puntuetan. Era berean, ikasleak Foru Gobernuaren Basozainekin ere egon dira.Lehen etapa Olaben amaitu da, Nafarroako Gobernuak Memoriaren politika publikoen barruan desagertutako eta hildako pertsonak bilatzeko ardura bere gain hartu zuenetik Nafarroan lurpetik atera den lehen hobietako baten ondoan. Kasu horretan, 2016an ihes egindako 16 presoren gorpuzkiak atera zituzten lurpetik, atxilotu eta hurrengo egunean epaiketarik gabe hil zituztenak. Horietatik, bi baino ezin izan dira identifikatu orain arte: Francisco Lecea, Mendabiako bizilaguna; eta Maximo Sainz, Desojokoa eta Gasteizen bizi dena. Nafarroako Memoria Historikoaren Leku honetan urtero egiten da, etapa amaitzean, omenaldi-ekitaldi xume bat, parte hartzen duten ikastetxeek prestatutako jarduerekin.
Sorogainetik Urepelera
Ikasleek Ezkabako gotorlekutik atera ziren botilak eraman dituzte. Bidearen azken zatian, Nafarroa Behereko Urepeleko Oinarrizko Eskolako haurrekin batera joan dira, herri horretara ailegatu baitzen Jovino Fernández, hiru iheslarietako bat.
Etapa hau Jovino Fernandezen eta Ezkaba mendiko San Kristobal gotorlekuko zigor gunetik igaro ziren preso guztien omenezko eskulturaren aurrean amaitu da. Bertan ikasleek Xole Aire Urepeleko alkateari eman dizkiote gotorlekutik eraman dituzten askatasunaren botilak, eta ekitaldi bat egin dute ihes egin duten presoen oroimenaren alde. Ekitaldi horretan, D ereduko DBHko 4. mailako ikasleek “Txoriak txori” abestia interpretatu dute, eta, amaitzeko, aurreskua dantzatu dute Batxilergoko 1. mailako hiru ikaslek.
